🔸به: جناب دکتر محمد محمدی؛ مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی مازندران و شاعران خطه ی سبز
🖋انجمن های شعر و ادب، سال هاست که در دل ادارات فرهنگ و ارشاد اسلامی کشور فعالیت می کنند؛ در برخی از شهرها این چراغ ها پرسو و در مناطقی هم کم سو و بی رمق است. فلسفه ی تشکیل انجمن ها به رویکردهای فکری برنامه ریزان فرهنگی دهه های شصت و هفتاد بر می گردد؛ قرار بود این محافل، محلی برای اجتماع شاعران و اهالی قلم باشد و شد. در سال های آغازین، شور و شوق شاعران و نویسندگان باعث گشت که این جلسات کم کم رسمیت پیدا کنند و در ادامه به عنوان نهادی غیر رسمی، ذیل ادارات ارشاد شروع به کار نمایند. نگاهی به این محافل ادبی نشان می دهد که منحنی فراز و فرودهای آنها، در دوره های مختلف فرق می کند؛ هربار که فضای دولت ها به سمت توسع می رود، رونق محافل ادبی بیشتر است و در برخی دولت ها شرایط سخت تر می گردد. با اینهمه انجمن ها همچنان و با همه ی مرارت ها و سختی ها در حال ادامه ی مسیرند و باید خاطرنشان کرد که توانسته اند در تربیت و پرورش استعدادها، نقش خوبی را ایفا کنند. استعدادهایی که نقطه ی شروع آنها همین انجمن های ادبی بوده اند.
در ادامه می خواهم چند مورد از اصلی ترین مشکلات محافل شعر و ادب استان و کشور را به شکل خلاصه مطرح نمایم:
۱_ انجمن های شعر و ادب، کمترین بودجه ای ندارند. جلسات آنها به شکل خودجوش و با کمک و همفکری مادی و معنوی خود اعضا تشکیل می گردد.
۲_ به دلیل مشکلات مادی ادارات ارشاد، کمتر به مقوله ی آموزش توجه می شود. کلاس هایی هم که برگزار می گردد، عموما جنبه ی خودجوش دارد.
۳_ غیر از محدودیت های شدید مادی، مشکل دیگر انجمن ها، برخوردهای سلیقه ای و وجود اهرم های فشار تعریف نشده است؛ به گونه ای که در بسیاری از همایش ها و رونمایی ها، به شکل ناگهانی، دستورالعملی هایی مبنی بر جلوگیری از اجرای برنامه ی افراد صادر می شود. این اتفاق در برخی دولت ها شکل و روی کاملا جدی تری می گیرد و معمولا هیچ پاسخی هم به افراد مزبور و برگزار کنندگان داده نمی شود.
۴_نقش ادارات ارشاد در مورد انجمن ها عموما ارشادی است.معمولا ادارات همکاری های خوبی با انجمن ها دارند. با اینهمه کوچکترین توانی برای حمایت و مساعدت ندارند. بدین دلیل، سال هاست که بسیاری از انجمن ها، امکان برگزاری یک مراسم عصری با شعر ساده را هم ندارند و برای رفع این معضل و بررسی شرایط جاری ادبیات، به نشست های منطقه ای خودجوش و با هزینه های شخصی بسنده می کنند.
۵_ سال هاست که جای خالی نشست شاعران استان محسوس است. علی رغم پیشنهادهای مکرر، دیرسالی است که ادارات کل از برپایی چنین محفلی با حضور شاعران سرتاسر استان سرباز می زنند؛ اتفاقی که در صورت بروز می تواند زمینه ساز شکوفایی و تشویق چهره های جدید در حوزه ی شعر و ادبیات گردد.
۶_ انجمن های ادبی عموما هفته ای یک بار و به مدت دو ساعت برگزار می گردند؛ اما برای همین زمان، مدیران نشست باید مقدمات فراوانی را فراهم کنند و حواشی و مسائل پشت پرده ی زیادی را مدیریت کنند؛ مسئله ای که ابدا به چشم مسئولین نمی آید و همین اغماض به یکی از اصلی ترین دلایل رکود و سردی انجمن ها بدل گشته است.
۷_ مدیران انجمن ها، علی رغم دلسوزی و تحمل نقدهای درست و گاه نادرست، مجبورند انگ و اتهام های فراوانی از همسنخانشان را هم تحمل کنند که اصلی ترین آن عدم استقلال و وابستگی و سر فرود آوردن ناگزیر مقابل دستورالعمل های ریز و درشت اداری است که منتقدین آن را با روحیات شاعرانه در تقابل می دانند.
۸_ فشارهای نانوشته و دقیقه ی آخری در هنگام برگزاری اندک همایش ها و رونمایی ها، باعث شده که عده ی زیادی از کارکشتگان و دلسوزان ادبیات راه خروج و قهر را در پیش بگیرند و راهی محافل خصوصی گردند که در این سال ها رونق بالایی گرفته است.
۹_ ناتوانی ادارات کل ارشاد در حمایت از انجمن ها، باعث شده که بسیاری از این جلسات با کمیت و کیفیت بسیار پایینی توسط افراد ناوارد اداره گردد. جلساتی که عموما خروجی مثبتی ندارند و صرف حضور آنها در بدنه ی ادارات، مدیران را مجاب می کند که کاری به کار آنها نداشته باشند.
۱۰_ سال هاست که جای خالی کنگره ها و جشنواره های ملی چون نشان نیما و علوی در استان محسوس است. این محافل در سال های برگزاری شان، محلی برای نشست هاو کارگاه های شاعرانه ارزشمند گشت و بدون تردید یکی از مهمترین دلایل شکوفایی نسلی از شاعران جوان به شمار می رفت. اتفاقاتی که سال هاست دیگر نشانی از آن نیست.
حرف ها و مشکلات فراوانی است که می شود پیرامون محافل ادبی نوشت و گفت؛ با اینهمه امیدواریم با حضور فردی از بدنه ی ارشاد در راس هرم ادارات کل، شاهد رخدادهای تازه و تحولات ارزشمندی برای انجمن ها باشیم.
🔹عقیل زروک
مسئول انجمنشعر و ادب محموداباد
۴ اسفند ۱۴۰۳
