✍️خشایار امیری
🔘دور دوم مذاکرات میان ایران و آمریکا قرار است روز شنبه در رم، پایتخت ایتالیا برگزار شود؛ نشستی که اگرچه بهظاهر تنها امتدادی از گفتوگوهای پیشین در عمان است، اما در دل خود نشانههایی از تغییر لحن و احتمالات تازه دارد.
🔘مهمترین تحول در این دور، احتمال حضور مقامات ایرانی و آمریکایی در یک اتاق و گفتوگوی مستقیم و رودررو است؛ موضوعی که پیشتر تنها از مسیر میانجیگران عمانی پیش میرفت. از منظر دیپلماتیک، این تغییر در فرم، اگر با ثبات همراه باشد، میتواند به بازسازی کانالهای ارتباطی منجر شود.
🔘با این حال، تحلیل فضای سیاسی دو کشور نشان میدهد که این مذاکرات هنوز بهشدت شکننده است. تهران با سابقه خروج آمریکا از برجام، نگران آینده توافقیست که ضمانت اجرایی ندارد. از سوی دیگر، واشنگتن نگران تداوم یا تسریع پیشرفتهای هستهای ایران است؛ بهویژه در مورد اورانیوم غنیشده ۶۰ درصدی که بنا بر تحلیلهای غرب، فاصله کمی با سطح تسلیحاتی دارد.
🔘در چنین شرایطی، واشنگتن بهدنبال اقداماتی “اعتمادساز” است؛ از جمله رقیقسازی ذخایر اورانیوم. اما تهران تأکید دارد که هرگونه عقبنشینی یا اقدام اعتمادساز باید با دریافت تضمینهای مشخص و قابل اتکا همراه باشد. همین شکاف اساسی، مذاکرات رم را به میدان سنجش ارادهها بدل میکند.
🔘نکته مهم دیگر، نقش غیرمستقیم عمان در ادامه روند گفتوگوست. اگرچه محل مذاکرات از مسقط به رم منتقل شده، اما حضور و نفوذ دیپلماتهای عمانی همچنان برقرار است. این تداوم، نشان از تلاش برای حفظ کانالهای پشتیبان مذاکرات دارد؛ چیزی که ممکن است در مواقع بحران، از فروپاشی کامل گفتوگوها جلوگیری کند.
🔘در سطح کلانتر، این مذاکرات در شرایطی انجام میشود که منطقه و جهان با بحرانهای متعدد روبهروست؛ از جنگ غزه و اوکراین گرفته تا رقابت چین و آمریکا. در چنین فضایی، هرگونه توافق ولو جزئی میان تهران و واشنگتن، میتواند پیامهایی آرامشبخش به بازارهای جهانی و بازیگران منطقهای مخابره کند.
🔘در نهایت، رم شاید نقطهی عطفی نباشد، اما میتواند یکی از گامهای مهم در ساختن مجدد پلهای خراب شده قبلی باشد. اگر این روند با عقلانیت ادامه پیدا کند، احتمال بازگشت به توافقی کمهزینهتر از تقابل، وجود دارد. با اینحال، همهچیز به ارادهی سیاسی طرفین و ظرفیت آنها برای عبور از گذشته گره خورده است.
